Specustawa przesyłowa – Przyśpieszenia i ułatwienia dla przedsiębiorców w branży energetycznej
Planowanie oraz realizacja większych inwestycji energetycznych już na wczesnym etapie wiąże się z szeregiem wyzwań na tle formalnoprawnym. Przedsiębiorcy budujący, modernizujący lub remontujący infrastrukturę służącą do przesyłu energii elektrycznej muszą liczyć się z koniecznością uzyskania wielu decyzji, uzgodnień, opinii i pozwoleń administracyjnych.
Jednym z najbardziej czasochłonnych elementów takich projektów jest zapewnienie tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, przez które ma przebiegać planowana infrastruktura, na przykład linia wysokiego napięcia. W standardowym trybie uzyskanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości co do zasady wymaga wcześniejszego przeprowadzenia rokowań z właścicielem albo użytkownikiem wieczystym nieruchomości oraz udokumentowania ich przebiegu. Dopiero po bezskutecznym zakończeniu takich działań możliwe jest wystąpienie do właściwego organu o wydanie stosownego zezwolenia. Obowiązek prowadzenia rokowań wynika z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W przypadku wybranych inwestycji energetycznych ustawodawca przewidział jednak szczególny tryb postępowania. Tzw. specustawa przesyłowa, czyli ustawa o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, obejmuje m.in. strategiczne inwestycje w zakresie sieci przesyłowych, sieci dystrybucyjnych oraz inwestycje towarzyszące. Dla inwestycji objętych zakresem tej regulacji możliwe jest istotne uproszczenie procesu pozyskiwania dostępu do nieruchomości.
Specustawa przewiduje, że w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji wojewoda może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości w celu zapewnienia inwestorowi prawa wejścia na teren, prowadzenia budowy, przebudowy, remontów, eksploatacji, utrzymania oraz usuwania awarii infrastruktury przesyłowej. Ograniczenie to następuje za odszkodowaniem, a decyzje w sprawie odszkodowań wydaje wojewoda.
Z punktu widzenia inwestora kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie mieści się w ustawowym wykazie inwestycji albo w przepisach dotyczących inwestycji towarzyszących. Wykaz strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych i inwestycji towarzyszących jest określony w załączniku do ustawy, natomiast dla niektórych inwestycji towarzyszących ustawodawca przewidział możliwość określenia wykazu w rozporządzeniu.
W praktyce prawidłowa kwalifikacja inwestycji może przełożyć się na znaczące oszczędności czasu i ograniczenie ryzyk organizacyjnych. Zamiast prowadzić wielomiesięczne negocjacje z wieloma właścicielami nieruchomości, inwestor może skorzystać ze szczególnej ścieżki administracyjnej przewidzianej dla inwestycji o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju.
Dlatego już na etapie planowania inwestycji warto przeprowadzić analizę, czy projekt może zostać objęty reżimem specustawy przesyłowej. Wczesna weryfikacja podstaw prawnych, kompletności dokumentacji oraz możliwych ryzyk związanych z dostępem do nieruchomości pozwala lepiej zaplanować harmonogram inwestycji i uniknąć kosztownych opóźnień.
